Đình Địch Đình (thôn Địch Vỹ)

Vị trí: Đình Địch Đình tọa lạc tại thôn Địch Đình, xã Liên Minh.

Nhân vật thờ phụng: Đình thờ Thành hoàng làng là Linh Lang Đại vương (tương truyền là hoàng tử Hoàng Chân, con vua Lý Thái Tông hoặc Lý Thánh Tông), người có công lớn dẹp giặc ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi nước Đại Việt. Đình cũng phối thờ hai vị Ngọc Trì và Hoàng Thạch.

Tục thờ độc đáo: Điểm khác biệt hiếm có của đình là tục phối thờ "chó đá" làm Thành hoàng. Theo truyền thuyết, người em tên Hoàng Thạch bị anh ruột chém chết oan, linh ứng hóa thành chó đá trôi dạt về khúc sông làng Địch Vỹ. Nhân dân vớt lên lập miếu thờ, suy tôn làm Thành hoàng, coi ngài như một vị "Bao Công" chuyên phân xử công minh những nỗi oan ức và phù trợ dân làng làm ăn thịnh vượng.

2. Nét đặc sắc về kiến trúc, nghệ thuật và di vật

Kiến trúc: Đình có bố cục hình chữ "Đinh" gồm tòa Đại đình (5 gian, 2 dĩ) và Hậu cung, nằm trong một không gian mở, hài hòa với tự nhiên bên cạnh hồ sen và cây đa cổ thụ.

Điêu khắc gỗ: Nơi đây là một kho tàng điêu khắc dân gian thế kỷ XVIII - XIX với các kỹ thuật chạm nổi, bong kênh và chạm lộng vô cùng tinh xảo. Các đề tài trang trí mang đậm ước vọng nông nghiệp bình yên như: "Rồng cuốn thủy", "Quy cõng hà đồ", rồng chầu, chim phượng và tứ linh.

Bộ sưu tập chó đá: Đình sở hữu một bộ sưu tập tượng gồm 16 con chó đá (1 con lớn và 15 con nhỏ mang nhiều dáng vẻ ngộ nghĩnh) được tạo tác từ thế kỷ XVIII. Quần thể tượng này đặt trên bệ cao, mặt hướng về phía đền Hát Môn và cửa sông Hát như một sự trông coi, bảo vệ di tích.

Di vật quý: Đình bảo lưu được 16 đạo sắc phong của các triều đại nhà Nguyễn, cùng hệ thống kiệu rước rồng chạm khắc lộng lẫy, ngai vàng và án gian sơn son thếp vàng.

3. Lễ hội truyền thống đặc sắc

Thời gian: Lễ hội làng diễn ra vào dịp đầu xuân, từ mùng 6 đến mùng 14 tháng Giêng hàng năm.

Các hoạt động chính: Lễ hội bao gồm các nghi thức trang nghiêm như rước nước, tế lễ cùng phần hội sôi nổi với các trò chơi dân gian truyền thống: đấu vật, chọi gà, hát chèo. Lễ hội do nhân dân 4 làng (Địch Đình, Địch Trong, Địch Trung, Địch Thượng) đoàn kết cùng nhau tổ chức.

Giao lưu tín ngưỡng: Điểm nhấn của lễ hội là vào ngày mùng 7 tháng Giêng, dân làng Địch Vỹ sẽ mang lễ vật lên đền Hát Môn (nơi thờ Hai Bà Trưng) để dâng tế. Tục truyền rằng chỉ khi "dân em" Địch Vỹ mang lễ lên thì "dân anh" Hát Môn mới bắt đầu khởi lễ, thể hiện tinh thần hướng về cội nguồn và sự gắn bó khăng khít của các cộng đồng cư dân trong vùng.

4. Xếp hạng di tích Với những giá trị to lớn về lịch sử, kiến trúc và điêu khắc, đình Địch Đình đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 1991.