Di tích lịch sử văn hóa Chùa Chài

Chùa Chài, còn gọi là Bạch Sam Tự, Chùa Ba Xã, tọa lạc tại thôn Võng La, xã Thiên Lộc, thành phố Hà Nội. Đây là ngôi chùa cổ có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương và là một trong những di tích tiêu biểu của vùng đất Võng La.

Theo các tư liệu nghiên cứu, chùa có lịch sử ít nhất từ thế kỷ XVII. Tấm bia có niên đại Dương Hòa thứ 4 (năm 1638) là một trong những chứng tích quan trọng phản ánh quá trình hình thành và phát triển của di tích. Chùa là nơi thờ Phật, thờ Mẫu và tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ngọc Động, gắn với những truyền tích dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Chùa Chài mang kiến trúc truyền thống của các ngôi chùa vùng đồng bằng Bắc Bộ. Di tích có nhiều hiện vật quý, nổi bật là hệ thống bia đá cổ, trong đó nghiên cứu của Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật năm 2020 thống kê 19 bia, chủ yếu có niên đại thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Các bia ghi chép về việc xây dựng, tu bổ chùa, công đức của nhân dân, đồng thời có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tư liệu Hán Nôm và nghệ thuật điêu khắc đá. Bên cạnh đó, hệ thống tượng thờ cổ cũng góp phần tạo nên giá trị đặc sắc của di tích.

Không chỉ có giá trị về lịch sử và văn hóa, Chùa Chài còn là địa điểm gắn với hoạt động cách mạng trong thời kỳ 1941–1945, thuộc An toàn khu của Trung ương tại Võng La. Cây gạo cổ thụ, ngọn tháp và căn hầm bí mật trong khuôn viên chùa là những dấu tích gắn với hoạt động liên lạc, che giấu và bảo vệ cán bộ cách mạng. Di tích là minh chứng cho tinh thần yêu nước, sự đùm bọc, đóng góp của nhân dân địa phương đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, văn hóa và cách mạng, năm 1996, Chùa Chài được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Ngày nay, Chùa Chài không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng cho các thế hệ. Việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di tích có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ bản sắc văn hóa, khơi dậy niềm tự hào và góp phần quảng bá truyền thống lịch sử của quê hương Thiên Lộc.