Đền thờ Nguyễn Trực
Giới thiệu
1.Cấp xếp hạng
Đền thờ Nguyễn Trực xếp hạng cấp thành phố tại Quyết định số 174 QĐ/UB ngày 05/02/2002 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ) nay là UBND thành phố Hà Nội
Bên cạnh ngôi đình cổ có đền làng là nơi thờ làng - vị Lưỡng quốc Trạng nguyên.
2. Giá trị di tích
Ngày 16/5 năm Đinh Dậu (1417) trước năm Lê Lợi khởi nghĩa một năm, tại am Long Đậu - núi Phật Tích, xã Thiên Phước, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai (nay là xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai) cất tiếng chào đời một danh nhân văn hóa làm vẻ vang cho đất nước ở thời Lê sơ, đó là Nguyễn Trực - tự Công Dĩnh, Hiền Vũ hiệu.
Ông sinh trong một gia đình có truyền thống văn học. Cha ông là Nguyễn Thời Trung, người làng Bối Khê, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên.
Mẹ ông là Đỗ Thị Chứng, quê ở làng Nghĩa Băng, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai (nay là xã Nghĩa Hương, huyện Quốc Oai).
Lúc mới sinh, dung mạo Nguyễn Trực kỳ vĩ khác thường. Được vào tuổi tứ chất thông manh lạ thường. Mới 12 tuổi đã thích làm thơ và làm thông kinh sử.
Năm Giáp Dần, niên hiệu Thiệu Bình nguyên niên (1435) mới 18 tuổi, ông dự hương thí và đỗ đệ nhị, đệ nhất sinh.
Ngày 12 tháng 5 năm Bảo Đại (1442), ông dự thi khóa Nhâm Tuất và đậu: Trạng nguyên. Nguyễn Trực được phong chức "Quốc Tử Giám Thị thư". Năm ấy ông mới 25 tuổi.
Đỗ Quốc Tử Giám, ông không nhận chức mà về xã Liêm Bàng dạy học tại thôn nhà (Đình Tú).
Ông sinh ra ở quê ngoại. Khi tạ thế mộ phần táng tại xã Nghĩa Hương. Sau khi cải táng đặt tại xã Hoà Thạch. Lúc đó ông mới có 58 tuổi, mất ngày 28 tháng 12.
Ghi nhớ công ơn và tôn vinh một nhà trí thức văn hoá. Từ đó làng ta lập đền thờ trạng, gọi là đền thờ "Lưỡng quốc Trạng nguyên" (Tức là Nguyễn Tung Trực).
Tưởng nhớ ngài hàng năm nhân dân lấy 2 ngày sinh và hoá của ngài làm ngày tế lễ:
Ngày sinh là ngày 16 tháng 5 âm lịch.
Ngày hoá là ngày 28 tháng 12 âm lịch.
Ngày tế lễ theo thời tiết (mùa thu) và mùa màng là ngày:
Mùa xuân: 18/2 âm lịch.
Tế thu: 18/8 âm lịch.
