Chùa Tu Hoàng ( Càn Phúc Tự)

Chùa Tu Hoàng có tên chữ là Càn Phúc tự, còn được người dân quen gọi là chùa Nhổn, theo tên Nôm của làng Tu Hoàng. Ngôi chùa nằm gần khu vực chợ Nhổn, nay thuộc phường Xuân Phương, thành phố Hà Nội.

Trước năm 1945, Tu Hoàng là một xã thuộc tổng Kim Thìa, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông. Sau đó địa phương thuộc xã Xuân Thủy, huyện Hoài Đức. Năm 1959 đổi thành xã Xuân Phương, và từ năm 1961 thuộc huyện Từ Liêm. Qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính, tên làng Tu Hoàng và tên Nôm Nhổn vẫn được sử dụng phổ biến trong đời sống địa phương.

Chùa nằm ở phía tây bắc của làng, trên một khu đất mà tư liệu truyền thống mô tả có dáng giống hình con rùa. Trước kia, khuôn viên được bao quanh bởi lũy tre, nhiều cây cổ thụ và những khoảng xanh khá rộng. Dù khu vực Nhổn ngày nay đã đô thị hóa mạnh, Càn Phúc tự vẫn giữ được một khoảng không gian tách biệt tương đối với phố xá xung quanh.

Niên đại khởi dựng chính xác của chùa hiện chưa xác định được. Tuy nhiên, một tấm bia Hậu Phật niên hiệu Chính Hòa thứ 19, năm 1698, ghi việc nhân dân tu bổ chùa. Điều đó cho thấy Càn Phúc tự đã tồn tại từ trước cuối thế kỷ XVII và đến thời Lê Trung Hưng đã là một cơ sở Phật giáo có quy mô tương đối ổn định.

Sang thời Nguyễn, chùa tiếp tục được chăm lo. Năm Minh Mệnh thứ 19, tức 1838, người dân và những người mộ đạo trong làng đã đóng góp tiền của để đúc một quả chuông lớn cho chùa. Những lần sửa chữa tiếp theo trong thế kỷ XIX và XX đã góp phần tạo nên diện mạo hiện nay.

Chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, đặc biệt là hệ thống tượng Phật, bia đá, chuông đồng và các đồ thờ có niên đại trải qua nhiều thời kỳ.

Một điểm cần lưu ý về xếp hạng là chùa không được công nhận vào năm 1990 như một số tư liệu cũ ghi lại. Ngày 22 tháng 4 năm 1992, Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao ban hành Quyết định số 490-QĐ, xếp hạng Chùa Nhổn – tức Càn Phúc tự – là Di tích nghệ thuật cấp quốc gia.

Với lịch sử tồn tại ít nhất từ thời Lê Trung Hưng, cùng hệ thống tượng pháp, bia đá và chuông đồng còn được bảo lưu, Chùa Tu Hoàng là một trong những di tích Phật giáo tiêu biểu của vùng phía tây Hà Nội.