Chùa Thượng Khê (Hưng Quang tự)
5.0
Câu chuyện điểm đến
012. Sự kiện cách mạng kháng chiến
Đình - chùa Thượng Khê còn là nơi gắn bó với mọi phong trào cách mạng ở địa phương xã Hữu Quang và địa phương lân cận. Ngay từ trước cách mạng, năm 1944 Thượng Khê đã có cán bộ Việt Minh gây dựng cơ sở, gây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Đội thanh niên tự vệ của làng đã xuất quân từ đình Thượng Khê đi tham gia chính quyền ở huyện Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây và thành lập chính quyền lâm thời ở xã. Tại đình- chùa còn diễn ra nhiều sự kiện cách mạng quan trọng: Tổng tuyển cử đầu tiên của chính quyền dân chủ nhân dân; là nơi vận động “mùa đông binh sĩ” cho 8 xã trong vùng. Sau đó là nơi đặt nhà thương quân sự để cứu chữa cho anh em bộ đội bị thương ở các chiến dịch đánh Pháp. Trong những năm 1958-1959 chùa còn làm trường học cho con em trong làng. Thời kỳ chống Mỹ, đình - chùa được dùng làm nơi chứa quân trang, quân nhu cung cấp cho chiến trường của đơn vị N75 Cục quân nhu thuộc Tổng cục Hậu cần. Tiếp theo là nơi làm việc của Hợp tác xã nông nghiệp Thái Thượng cho đến khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Với những đóng góp to lớn vào sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng bộ và Nhân dân Cấn Hữu đã được Đảng và Nhà nước, Chính phủ tặng: 1 Bằng “Có công với nước”; 1 kỷ niệm chương; 2858 giấy khen các loại; 1125 bằng khen các loại; 693 Huy chương các hạng; 243 Huân chương chiến công- Huân chương chiến thắng các hạng; 374 huân chương giải phóng các hạng; 531 Huân chương kháng chiến các hạng; 29 Huân- Huy chương các hạng của Nhà nước Lào và Cam - phu - chia tặng; cả xã có 4 bà mẹ Việt Nam anh hùng; cả xã có 185 liệt sĩ trong thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, liệt sĩ bảo vệ biên giới Tổ quốc. Từ số liệu này có thể thấy tinh thần và truyền thống, những đóng góp vô cùng to lớn của Đảng bộ và Nhân dân xã Cấn Hữu đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc của dân tộc ta.
3. Giới thiệu khái quát về phạm vi, quy mô, bố cục mặt bằng tổng thể của di tích, cảnh quan môi trường khu vực di tích; đánh giá khái quát hiện trạng kỹ thuật của di tích, nêu rõ mức độ hư hại, xuống cấp của di tích, tình trạng vi phạm di tích (nếu có)
Chùa Thượng Khê nằm trên đất xóm Đình Vượng, ở khu vực cuối làng- phía Tây của làng. Bên phải chùa là đình Thượng Khê, nằm chung trong khuôn viên, tạo thành cụm di tích đình - chùa thờ Thánh, thờ Phật. Khi khởi dựng đình trên vị trí hiện nay vốn là một ngôi quán cổ, tương truyền được lập sau khi thần hóa trên nền đồn sở đóng quân cũ của Thành hoàng. Sau đó chuyển đình vào Tây Thịnh, nhưng do bị phạm, dân nhiều người bị chết và phải chuyển lại vị trí cũ.
Vị trí dựng đình - chùa được dựng trên một gò cao, xung quanh là khu vực trũng, được coi là thung lũng của làng, xung quanh là rừng cây rậm rạp, nhiều cây cổ thụ nên được gọi là làng Mái. Xung quanh đình- chùa thưa dân, mãi sau này dân cư phát triển, mới xây dựng nhà quanh đình- chùa.
Mặt bằng tổng thể của gồm các hạng mục công trình: Tam bảo, nhà Tổ, Nhà Mẫu, nhà khách. Mở đầu di tích chùa Thượng Khê là cổng chung của cụm di tích, bước qua khoảng sân đã được lát bằng gạch Bát là đến Tam bảo - là công trình chính của chùa có mặt bằng hình chữ Đinh. Bên phải Tiền đường là đình Thượng Khê, bên trái là nhà Mẫu. Phía sau là là các công trình phụ trợ được xây kiểu 2 tầng, tầng 1 làm nhà khác, nhà ở của tăng, còn tầng 2 làm nhà Tổ.
