Chùa Thị Cấm ( Linh Ứng tự)

Chùa Linh Ứng ( Thị Cấm) - phường Xuân Phương

Chùa Thị Cấm ở thôn Thị Cấm, xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm -Hà Nội nay thuộc phường Xuân Phương, thành phố Hà Nội, có tên chữ là "Linh Ứng tự" nằm ở phía tây thủ đô Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 12km. Thị Cấm trước năm 1945 là một thôn của xã Phương Canh, tổng Phương Canh, phủ Hoài Đức. Sau này thuộc xã Xuân Thủy, năm 1959 đối làm xã Xuân Phương. Thị Cấm còn có tên là Canh. Đây là một làng cổ, bề dày lịch sử của làng còn được minh chứng qua các di tích lịch sử văn hóa, các truyền thuyết dân gian và phong tục tập quán, truyền thống xưa Nằm bên dài bờ tây sông Nhuệ, tọa lạc giữa một vùng quê trù phú, chùa Linh Ứng khá rộng được bao bọc bởi những lũy tre dày. Truyền thuyết dân gian trong vùng cho biết, chùa Linh Ứng được xây dựng vào thời Trần. Niên đại của chùa dưới thời Lê còn được khẳng định chắc chắn. Đến cuối thế kỷ XVII, vợ chồng bà Nguyễn Thị Bảo ở trong thôn đã đem của cải của mình công đức tu sửa thượng điện, gác chuông và đúc khánh. Một thế kỷ sau do những biến đổi của lịch sử, chuông cũ không còn, dân làng đã đứng ra quyên góp tiền của và vận động công đức của thập phương để đúc quả chuông đồng "Linh Ứng tự chung". Bài ký trên chuông do quan Bộ lại tư vụ Diên Đức Nam soạn cho biết niên đại đúc chuông là năm Cảnh Thịnh thứ hai (1795). Lần đúc chuông còn để lại hai di vật quý giá là tấm bia "Hậu Phật bi ký" dựng ngày 22 tháng 3 năm 1795 ghi công đức của ông Bùi Đình Chi hiệu Pháp Cải và bia "Hậu Phật bị ký" do nhân vật nổi danh của thời Tây Sơn là Hàn lâm viện hiệu thảo Trần Bá Lãm khắc bia. Sang thời Nguyễn, tư liệu ghi chép về quá trình tồn tại và những sự kiện trùng tu tôn tạo của di tích phong phú hơn. Văn bia, các bài minh trên chuông đồng cho biết chùa được sửa chữa lớn vào năm Đinh Tỵ đời vua Tự Đức (1857), đến năm Quý Mão niên hiệu Thành Thái (1903) dân làng lai đúc quả chuông mới "Linh Ứng tự chung". Đến năm Bảo Đại thứ 12 (1937) chùa lại được trùng tu lớn một lần nữa, từ đó về sau trải qua nhiều lần tu sửa chùa có khuôn viên như ngày nay. Kiến trúc hiện còn gồm: Tam quan chùa chính hình chữ "Công", nhà Mẫu, nhà khách. Mặt tiền chùa Thị Cẩm Tam quan chùa Linh Ứng mới được xây lại gần đây gồm một cửa lớn và hai cửa phụ hai bên. Phần dưới được xây gạch, phần trên lợp ngói cổ. Mái giữa làm kiểu tám mái, các góc mái cong, tận cùng là hình lá uốn gập bờ dải, cổ diêm ghi ba chữ Hán "Linh Ứng tự" (Chùa Linh Ứng), qua cổng là khu vườn nhỏ dẫn vào sân chùa. Chùa chính là một kiến trúc cổ hình chữ "Công" gồm tiền đường, thiêu hương và thượng điện. Chùa nằm theo hướng đông, mặt trước nhìn ra sông Nhuệ. Tiền đường gồm ba gian hai chái, mái lợp ngói ta, bờ nóc đắp hình chữ T ngược. Chính giữa có mặt trời lửa trên hổ phù, hai đầu hồi là hai đầu rồng hướng vào trong. Nhà làm bốn mái, các góc được tạo thành các đầu đao cong mềm mại. Tận cùng của mỗi đao có đắp đầu rồng nhìn về nóc mái, giữa bờ dải có con nghê lớn bằng sứ màu xanh. Đỡ mái là bốn thức vì đơn giản kiểu "thượng kẻ cầu, hạ kẻ" trên bốn hàng chân. Thiêu hương gồm hai gian dọc nối liền tiền đường và thượng điện. Hai bộ vì đỡ mái được làm hai dạng khác nhau. Vì ngoài kiểu Thượng kẻ câu, hạ kẻ giống với tiền đường, vì trong được làm theo dạng Thượng chồng rường giá chiêng, hạ kẻ. Thượng điện là một nếp nhà ba gian, mái lợp ngói ta dạng bốn mái. Các góc mái được làm thành đao cong, đầu đao có đầu phượng thon nhỏ quay về nóc mái. Bờ nóc của thượng điện đắp dạng bờ đinh, chính giữa xây cao hình chữ nhật, trong đó có ba chữ Hán "Linh Ứng tự". Ngoài cùng có hai đầu rồng nhìn vào giữa mái. Hiện tại, tam bảo chùa Linh Ứng được xây thành những bệ gạch cao dần từ nhà thiêu hương vào thượng điện để làm nơi bài trí tượng thờ. Trong chùa hiện có 55 pho tượng tròn, trong đó 30 pho tượng lớn và 25 pho tượng nhỏ trên động Di Lặc và Tuyết Sơn. Trong số này có 7 pho tượng lớn có niên đại thời Lê Trung Hưng, số còn lại thuộc thời Nguyễn. Chùa có một di vật quý đó là quả chuông "Linh Ứng tự chung" đúc năm Cảnh Thịnh thứ hai (1795), ngoài ra còn một đôi voi đá thế kỷ XIX, 2 y môn, 2 cửa võng, 7 hoành phi, 4 đôi câu đối sơn son thếp vàng được làm dưới triều Nguyễn và 13 tấm bia đá thuộc nhiều niên đại khác nhau. Trong hai cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ đất nước các vị sư trụ trì chùa Linh Ứng đã đóng góp nhiều công sức cho xã hội. Năm 1947 chùa là nơi đón tiếp và cứu chữa cho nhiều thương binh của mặt trận phía tây Hà Nội. Vị sư Chân Thường trụ trì chùa là người làm trọn việc đạo, tha thiết gắn bó với đời. Cụ đã tham gia Hội Phật giáo cứu quốc, cố vấn Trung ương Hội Phật giáo Việt Nam, Chủ tịch Hội Phật giáo huyện Từ Liêm. Cụ viên tịch năm 1982 trong niềm thương tiếc của dân làng và Phật tử. Là di tích truyền thống, chùa Linh Ứng mang giá trị nhiều mặt đối với cuộc sống của người dân Thị Cấm nói riêng và đời sống tâm linh của mỗi con người nói chung. Ý nghĩa của di tích chứa đựng trong giá trị lịch sử, kiến trúc và những di vật lịch sử, nghệ thuật còn lại tới ngày nay. Chính vì lẽ đó, chùa đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng cấp quốc gia năm 1990.