Chùa Thạch Cầu Dõi

Chùa Thạch Cầu dõi có tên gọi “Thiên Quang Tự” này thuộc tổ 2 Thạch Cầu, phường Long Biên, quận Long Biên, Hà Nội. Thiên Quang theo thuật ngữ hán cổ được hiểu là ánh sáng của Phật pháp trên trời soi xuống, là một ngôi chùa cổ thờ các Đức Phật kết hợp với thờ Mẫu (Tín ngưỡng của người Việt xưa). Chùa Thiên Quang được toạ trên nền đất cao bên bờ sông Hồng, theo hướng nam chếch Tây, sự hiện diện của ngôi Chùa với sự hình thành và phát triển văn hoá, tín ngưỡng, tôn giáo của người dân Thạch Cầu, Long Biên ngày nay.

Chùa Thiên Quang được khởi dựng vào cuối thời Lê và được tu bổ xây dựng vào đầu thời nguyễn năm Tự Đức thứ 7 (tức năm 1856) thuộc xã Chí Minh, Tổng Gia Thuỵ, Tỉnh Bắc Ninh, nay là phường Long Biên. Năm 2000 chùa được nhân dân tu bổ lại với kết cấu Chữ Đinh, gồm tam bảo 5 gian 2 dĩ, xây bít đốc, chồng rường – hạ kẻ, các hoa văn thời Nguyễn; phần thược điện gồm 3 gian thờ các Đức Phật được thống nhất ban thờ liền mạch, từ Tam thế đến các thần linh thấp hơn. Phía sau là Nhà tổ gồm 5 gian, bên trái là Nhà Mẫu gồm 3 gian thờ Tam toà Thánh Mẫu...; phía trước là ao chùa, bên phải là Cổng chùa.

Dưới thời Pháp thuộc nơi đây còn là cơ sở hội họp, công tác chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa cướp chính quyền ngày 23 tháng 8 năm 1945 của nhân dân Thạch Cầu từ tay lý trưởng, bá hộ về tay nhân dân; sau tháng 12 năm 1946 chùa Thiên Quang còn là nơi hoạt động bắt liên lạc của Du kích Long Biên với vùng giải phóng và Hà Nội, là nơi cơ sở cách mạng, đào hầm nuôi giấu cán bộ Việt Minh, hoạt động của Nhà sư Thích Thanh Thành. Cuối năm 1949 và đầu năm 1950 nơi đây cũng chịu nhiều trận lùng, càn quét của bọn thực dân Pháp và tay sai bắn giết, bắt nhà sư cộng sản Thích Thanh Thành, chúng giam dữ và tra tấn rất dã man, đốt phá Đình, Chùa nhằm phá bỏ cơ sở giao liên. Tháng 3 năm 1954 cùng với nhân dân Gia Lâm, Long Biên, nơi đây còn là điểm tập kết quân chủ lực C26 của Mặt trận hà Nội với du kích Long Biên, Bồ Đề, Gia Thuỵ mở các mũi tên tấn công vào   ngày mùng 3 rạng ngày mùng 4 tháng 3 năm 1954, đánh vào sân bay Gia Lâm phá huỷ 18 máy bay địch, tiêu diệt 1 tiểu đội, nhằm cắt chi viện cáng hàng không sân bay Gia Lâm tiếp tế quân lương lên tập đoàn cứ điểm Điện Biên, góp phần cùng nhân dân cả nước làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ chấn động địa cầu của Quân và dân ta.

Với những dấu tích một thời anh dũng của Cán bộ, Du kích và Nhân dân Long Biên nói chung, nhân dân Thạch Cầu nói riêng. Để phát huy truyền thống đơn vị phường Long Biên anh hùng lực lượng vũ trang trong thời kỳ chống Pháp. Năm 2012, UBND Thành phố Hà Nội đã ra Quyết định số 5593/QĐ – UBND ngày 04 tháng 12 năm 2012 về việc gắn biển địa điểm lưu niệm sự kiện cánh mạng kháng chiến tại Chùa Thạch cầu dõi, phường Long Biên.