Chùa Phúc Thọ

Chùa Phúc Thọ được gọi theo tên địa danh của thôn Phúc Thọ vốn có từ xa xưa, còn có tên Nôm là chùa Thị Thôn. Chùa có tên chữ là: "Diên Phúc tự". Chùa Phúc Thọ có niên đại khởi dựng từ rất sớm gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của làng xã. Việc xác định niên đại khởi dựng tương đối cho di tích căn cứ trên những di vật hiện lưu giữ tại đây như bia đá, chuông đồng, hệ thống tượng tròn, hoành phi, câu đối, cửa võng. Trong đó chuông đồng có niên hiệu Thiệu Trị thứ 3 (1842) còn lưu giữ tại chùa là minh chứng về sự ra đời và tồn tại của ngôi chùa cổ xưa cũng như các lần trùng tu sửa chữa. Bài minh trên chuông ghi: "Đến đầu năm niên hiệu Chiêu Thống triều Lê (1787) phá chuông để đúc tiền đồng nên chuông cổ của chùa cũng bị nung chảy trong lò đúc tiền...”, tấm bia có niên hiệu Bảo Đại thứ 6 (1931) ghi tên những người đóng góp ruộng, tiền trùng tu ngôi chùa Phúc Thọ. Như vậy, có thể đoán chùa Phúc Thọ được khởi dựng ít nhất vào thời Nguyễn. Tồn tại đến nay, di tích đã qua nhiều lần trùng tu sửa chữa. Năm 1995 - 1996 chùa được trùng tu, năm 2003 nhân dân tu bổ lại nhà Tổ, nhà Mẫu và nhà khách. Chùa Phúc Thọ tọa lạc trên khu đất rộng, nằm ở trung tâm của làng. Di tích có các hạng mục kiến trúc chính: Cổng chùa, tam bảo, nhà Mẫu và nhà Tổ. Lối vào chùa xưa kia đi phía trước tam bảo, sau cùng một số công trình kiến trúc khác bị lở xuống sông Đuống. Nay lối vào chùa được làm ở phía sau chùa liền với đường làng. Tam quan gồm một cổng chính và hai cổng phụ hai bên. Cổng chính rộng được làm lối cuốn vòm, chồng diêm 8 mái uốn đao cong, bờ nóc gắn hình mặt nguyệt trang trí các ô lồng đèn đề tài tứ linh, tứ quý. Nối với cổng chính là hai cổng phụ nhỏ hơn, trên trang trí hoa văn lá lật, các ô lồng đèn trang trí tứ quý, đỉnh trụ đắp trái giành cuốn chúp nụ hoa. Chùa chính với hai nếp nhà nối với nhau tạo mặt bằng chữ “đinh”.  Tiền đường gồm 5 gian 2 dĩ xây kiểu đầu hồi bít đốc tay ngai có trụ biểu. Ba gian giữa làm cửa ván bưng, hai gian bên trổ cửa sổ, chính giữa bờ nóc đắp bức đại tự ghi "Diên Phúc tự" mái lợp ngói ta, nền lát gạch. Thượng lương ghi dòng chữ Khải Định bát niên (1923). Trên các bộ vì được trang trí hoa văn lá lật, cụm mây... Thượng điện gồm hai gian, một dĩ xây kiểu tường hồi bít đốc, kết cấu bộ vì quá giang vượt gối tường, mái lợp ngói ta. Trang trí trên kiến trúc tập trung ở các bức cốn nách văn triện, lá lật, tứ linh, tứ quý, phượng vũ... Nhà Mẫu được làm ở vị trí sau chùa chính gồm 5 gian xây kiểu đầu hồi bít đốc tay ngai có trụ biểu. Ba gian giữa thờ mẫu, 2 gian bên sử dụng làm nơi ở của sư trụ trì. Cốn được trang trí đề tài tứ quý (thông, cúc, trúc, mai) cách điệu, bộ vì trang trí hoa mắt lá lật, soi gờ... mái lợp ngói ta, nền lát gạch. Gian giữa thờ tượng mẫu, bên trái thờ mẫu Sơn Trang, bên phải thờ Trần Triều.,Nhà Tổ 3 gian nối với nhà khách, tất cả các bộ vì đều làm theo lối vì kèo quá giang, trang trí trên kiến trúc đơn giản. Nhà Tổ bài trí các pho tượng Tổ được thờ ở gian giữa, trên có cửa võng, án gian thờ. Hệ thống tượng Phật mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX - XX gồm: tượng Tam Thế Phật, A Di Đà; Quan Âm chuẩn đề, Ngọc Hoàng thượng đế, Toà Cửu Long và Phật Thích Ca sơ sinh… tất cả tượng đều được phủ sơn thếp lộng lẫy. Tiền đường là nơi toạ lạc của các pho tượng Đức ông và Đức Thánh tăng, Khuyến thiện, Trừng ác... Đặc biệt phải kể đến 2 bức phù điêu Kim Cương là các tác phẩm ít gặp hiện nay.

Chùa Phúc Thọ hiện còn bảo tồn được một bộ sưu tập các di vật đa dạng phong phú về chất liệu và chủng loại như chuông đồng có niên đại Thiệu Trị thứ 3 (1843), 3 bia đá có niên đại Bảo Đại thứ 6 (1931), Bảo Đại thứ 7 (1932) và Bảo Đại thứ 9 (1934); bức phù điêu và hệ thống tượng tròn, nhang án, bát hương, hoành phi, câu đối, cửa võng...  Di tích chùa Phúc Thọ (Diên Phúc tự) được xếp hạng Di tích Lịch sử nghệ thuật cấp Thành phố tại Quyết định số 1219/QĐ-UBND Ngày 20/3/2012.