CHÙA NINH XÁ

Chùa Ninh Xá, có tên chữ là Phổ Minh tự, tọa lạc tại thôn Ninh Xá, xã Hồng Vân, thành phố Hà Nội, trước đây thuộc xã Ninh Sở, huyện Thường Tín. Chùa nằm trong quần thể di tích đình, đền, chùa Ninh Xá, gắn bó mật thiết với lịch sử hình thành và đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Quần thể di tích đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1993.

Chùa là nơi thờ Phật, đồng thời gắn với tín ngưỡng thờ Nhị vị Bồ Tát Lý Từ Thục và Lý Từ Huy, hai công chúa con vua Lý Thánh Tông. Theo truyền thuyết, hai bà một lòng hướng Phật, tu hành và hóa tại khu vực giáp ranh Đông Phù – Ninh Xá vào năm 1095. Nhân dân địa phương lập nơi thờ tự và tôn kính hai bà là những vị Bồ Tát có công đức với cộng đồng. Chùa Phổ Quang (chùa Ninh Xá) cũng là một trong những ngôi chùa tham gia vào không gian tín ngưỡng của Lễ hội Tổng Nam Phù, được tổ chức hằng năm để tưởng nhớ Nhị vị Bồ Tát.

Về kiến trúc, chùa mang đặc trưng của kiến trúc Phật giáo truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tam quan được xây dựng năm 1939, quy mô lớn, cao hơn 10m, gồm hai tầng tám mái; mặt trước có trang trí hình rồng và chữ Phạn. Tòa Tiền đường gồm 5 gian 2 chái, kết cấu bằng gỗ với các bộ vì kiểu chồng rường, hệ thống cửa bức bàn và nhiều hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng. Hệ thống tượng Phật trong chùa khá phong phú, nổi bật là các pho Tam thế, A Di Đà, Tuyết Sơn và đặc biệt là tòa Cửu Long được chạm khắc công phu, tạo nên giá trị nghệ thuật đặc sắc cho di tích.

Chùa Ninh Xá không chỉ là nơi sinh hoạt Phật giáo mà còn là không gian văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng, gắn với câu chuyện về Nhị vị công chúa nhà Lý và lễ hội truyền thống của vùng Tổng Nam Phù. Với bề dày lịch sử cùng những giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, tôn giáo và tín ngưỡng, chùa góp phần lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của thôn Ninh Xá và xã Hồng Vân.