Chùa Ngọc Mạch ( Quỳnh Lâm Tự)

Chùa Ngọc Mạch có tên chữ là Quỳnh Lâm tự, nằm tại làng Ngọc Mạch, nay thuộc phường Xuân Phương, thành phố Hà Nội. Trước năm 1945, Ngọc Mạch là một thôn của xã Phương Canh, tổng Phương Canh, phủ Hoài Đức. Sau đó làng thuộc xã Xuân Thủy; năm 1959 đổi tên thành xã Xuân Phương và từ năm 1961 thuộc huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Ngọc Mạch còn có tên Nôm là Kẻ Ngọc, là một làng cổ ở vùng phía tây Thăng Long. Từ xưa, nơi đây từng nổi tiếng với nghề chạm bạc. Nhiều người trong làng mang nghề đi làm ăn ở nhiều nơi, góp phần tạo nên nét riêng trong đời sống kinh tế và văn hóa của cộng đồng.

Quỳnh Lâm tự tọa lạc trên một khu đất cao, rộng và thoáng ở giữa khu dân cư. Theo truyền tụng, khu đất này có tên là gò Cô Tiên. Xung quanh chùa có nhiều cây cổ thụ, những lớp mái ẩn dưới tán lá tạo nên một không gian thanh tĩnh và cổ kính.

Niên đại khởi dựng chính xác của chùa hiện chưa được xác định. Tuy nhiên, căn cứ vào hệ thống bia đá, tượng pháp và các di vật còn lưu giữ, có thể xác định Quỳnh Lâm tự đã tồn tại ít nhất từ thời Lê Trung Hưng.

Tấm bia niên hiệu Vĩnh Khánh thứ hai, năm 1730, ghi việc những người có lòng hảo tâm công đức tiền của để xây dựng và sửa chữa chùa. Đến năm Cảnh Hưng thứ 19, năm 1758, bia “Hậu Phật bi ký” tiếp tục ghi nhận một đợt trùng tu và việc lập Hậu Phật. Những tư liệu này cho thấy chùa đã có quy mô tương đối ổn định từ đầu thế kỷ XVIII.

Sang thời Nguyễn, Quỳnh Lâm tự tiếp tục được duy trì và tu sửa. Hai quả chuông đồng hiện còn được ghi niên đại Minh Mệnh nguyên niên, năm 1820, phản ánh hoạt động Phật giáo và công đức của cộng đồng trong thế kỷ XIX.

Trong thời kỳ cận – hiện đại, chùa còn được ghi nhận là nơi từng che chở, hội họp và phục vụ hoạt động của cán bộ cách mạng trong các cuộc kháng chiến.

Ngày 29 tháng 11 năm 1997, Chùa Quỳnh Lâm được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Với lịch sử tồn tại qua nhiều thế kỷ, hệ thống bia đá, tượng Phật, chuông đồng cùng cảnh quan cổ kính, Quỳnh Lâm tự không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân Kẻ Ngọc mà còn là một trong những di tích tiêu biểu của vùng phía tây Hà Nội.