Chùa Một Mái - Hoàng Kim tự

Chùa Một Mái (Hoàng Kim tự) thờ Phật theo phái Đại thừa. Ngôi chùa ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của người dân. Ngôi chùa được dựng lên nhằm phổ bác giáo lý của nhà Phật để khuyến thiện trừng ác, giáo dục lòng nhân nghĩa cho con người, sống tốt đời đẹp đạo, để quả phúc cho mai sau. 

Chùa Một Mái tọa lạc trong khuôn viên rộng phía sau sườn núi Hoàng Xá. Từ hang động Hoàng Xá có hai ngách đá lớn dẫn ra phía đồng của thôn Du Nghệ, một thông sang chùa Một Mái. Hai ngách này được nhân dân địa phương gọi là hang Trèo, hang Bò.

Xét tổng thể, chùa Một Mái gồm các hạng mục Tiền đường, Thượng điện, nhà mẫu, nhà tổ. Mặt bằng kiến trúc chính chùa Một Mái kết cấu chữ Đinh gồm Tiền đường và Thượng điện. Tòa Tiền đường kết cấu 3 gian 2 chái. Bộ vì gian giữa kết cấu kiểu “giá chiêng kẻ bẩy’’ trên 3 hàng chân cột. Nối giữa gian Tiền đường là ba gian Thượng điện (còn gọi là Tam bảo). Bộ vì Thượng điện kết cấu kiểu “giá chiêng kẻ bẩy’’ trên hai hàng chân cột. Thượng điện là nơi bài trí chủ yếu tượng thờ.

Nhà Mẫu chùa được xây dựa vào chân núi Hoàng Xá, phần vỉa đá nhô ra của núi làm vòm mái của chùa. Vì thế, nhà Mẫu chỉ cần xây thêm một mái trước nên địa phương còn gọi là chùa Một Mái. Trong khuôn viên chùa bên canh công trình chính là chùa còn có Miếu Võ, tên chữ là Võ Thịnh Miếu.

Hiện nay, hệ thống di vật lưu giữ tại chùa chủ yếu là đồ thờ tự mang tính chất tôn giáo, tín ngưỡng. Bên cạnh hệ thống tượng, chùa Một Mái còn lưu giữ một số di vật khác như:  pho tượng thiền sư chất liệu đá, bia đá thời Lê - Nguyễn, chuông đồng… 

Đến di tích có nhiều tuyến đường khác nhau nhưng thuận lợi và dễ dàng hơn cả là hai hướng: từ trung tâm thành phố Hà Nội xuôi theo Đại lộ Thăng Long khoảng 20km đến ngã tư hướng Chùa Thầy - Động Hoàng Xá rẽ trái vào con đường cắt ngang đi tiếp khoảng 1km, qua động Hoàng Xá chừng 500m rẽ phải vào thôn Du Nghệ, đi tiếp 200m hoặc từ Hà Đông đi qua đê Thanh Quang tới địa phận thị trấn Quốc Oai cũ, rẽ phải đến địa phận thôn Du Nghệ đi khoảng 500m là tới di tích.