Chùa Lý Nhân (Kim Tương tự)

Chùa Lý Nhân có tên chữ là “Kim Tương tự” thuộc thôn Lý Nhân, xã Dục Tú cũ, nay là xã Đông Anh, TP. Hà Nội, một ngôi chùa nhỏ nằm ở trung tâm làng Lý Nhân. Căn cứ vào các di vật của chùa, nhất là các pho tượng tạo tác ở các thế kỷ XVIII - XIX, có thể đoán định chùa được xây dựng vào khoảng thời Hậu Lê và được trùng tu nhiều lần. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ngôi chùa bị tàn phá, song nhân dân đã kịp thời giữ lại được các đồ thờ nhất là hệ thống tượng thờ có niên đại thời Hậu Lê. Sau đó chùa được trùng tu lại, quy mô nhỏ hơn và vẫn giữ được kiến trúc của ngôi chùa truyền thống.

Chùa có vị trí ở khu đất giữa làng, bố cục kiểu chữ “đinh” gồm tiền đường và thượng điện. Qua cổng nhỏ dẫn vào sân chùa, các công trình được bố trí sát nhau, chính giữa là chùa chính, hai bên là nhà thờ Mẫu, thờ Tổ, nhà khách…Tiền đường có 5 gian 2 dĩ làm hướng tây theo kiểu đầu hồi bít đốc tay ngai có trụ biểu. Bờ nóc trang trí hoa chanh, chính giữa đắp nổi 3 chữ “Kim Tương tự” là tên chữ của chùa. Xung quanh xây tường kín, 2 gian đầu hồi trổ cửa sổ chữ “thọ”, 3 gian giữa tạo hiên rộng lắp hệ thống cửa bức bàn. Kết cấu bộ vì 4 hàng chân cột. Trang trí trên kiến trúc đơn giản bằng hoa lá cách điệu, vân mây, văn triện lá giắt… Thượng điện được nối với tiền đường xây bệ gạch giật cấp để bài trí tượng Phật. 

Bên phải chùa chính có 5 gian đặt nhà Tổ, nhà khách và trai phòng. Kết cấu tòa nhà này làm chồng cốn, kẻ chuyền, tiền kẻ, hậu bảy. Hồi của nhà Tổ và giáp liền với hồi chùa chính có điện mẫu gồm 2 gian, mái giáp thông với tiền đường và nhà Tổ.

Di vật quý giá nhất ở ngôi chùa chính là hệ thống tượng Phật mà dân làng đã cố gắng gìn giữ được qua chiến tranh. Trong chùa có tới hơn 40 pho tượng, chủ yếu chất liệu làm bằng gỗ, có vài pho tượng thổ, tất cả đều được sơn son thếp vàng, thếp bạc cẩn thận. Các pho tượng có niên đại của thế kỷ XVIII - XIX, cá biệt có pho tượng có niên đại sang thế kỷ XX. Đáng chú ý là pho tượng Quan Âm  Nam Hải, đứng với tư thế 46 tay, đây là một pho tượng được điêu khắc tỷ mỉ, cầu kỳ và rất có giá trị. Các pho tượng khác có niên đại thế kỷ XVIII như tượng A Nan - Ca Diếp, 3 pho tượng Tam Thế Phật và tượng A Di Đà. Ngoài ra còn có quả chuông đồng được đúc năm Minh Mệnh thứ 5 (1824), trên chuông có khắc bốn chữ lớn “Kim Tương tự chung" và bài minh chuông ghi chép lại công quả việc đúc chuông của chùa. 

Di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật Quốc gia tại Quyết định số 1568/QĐ-BT ngày 20/4/1995.