Chùa Long Đẩu

Trong dân gian, chùa Long Đẩu còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là chùa Đa Phúc, theo tên làng. Ngôi chùa nằm trong quần thể di tích chùa Thầy, dưới chân núi Long Đẩu - ngọn núi có hình dáng như rồng, được xem là tiền án (án tiền) của chùa Thầy bên cạnh hồ Long Trì thơ mộng.

Chùa Long Đẩu là một cổ tự có lịch sử lâu đời, được khởi dựng vào từ thời vua Lý Nhân Tông (1072 - 1127), với kiến trúc cổ kính và độc đáo. Chùa được trùng tu lớn vào thời Trần, niên hiệu Hưng Long thứ 2 (1294). Năm Chính Hoà thứ 21 (1708), chúa Trịnh Cương cùng Cung Tần Ngọc Lãnh đã bỏ tiền vàng cúng tam bảo, xây thêm nhà Tổ, hành lang, hậu điện, tam quan. Khiến cho chùa tạo thành quần thể đẹp, rộng rãi khang trang bên núi non trùng điệp. Sau đó, chùa còn được tu sửa nhiều lần.

Tuy nhiên trong thời kháng chiến chống Pháp, các hạng mục kiến trúc chùa Long Đẩu bị tàn phá gần hết, chỉ còn nhà tổ hầu như vẫn còn lưu giữ được kiến trúc cũ. Những năm gần đây mới được trùng tu tôn tạo lại như hiện nay.

Ngôi chùa được xây dựng trên một khuôn viên rộng lớn, với nhiều công trình kiến trúc đẹp mắt như tiền đường, thượng điện, nhà tổ, nhà mẫu và các công trình phụ trợ.

 Với không gian kiến trúc Phật giáo vừa trang nghiêm, cổ kính vừa tĩnh mịch lại gần gũi với đời, chùa Long Đẩu xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai là sự kết hợp của hai khối kiến trúc thờ phật và thờ thánh trong một kết cấu mặt bằng tiền công (nơi thờ phật) và hậu nhất (nơi thờ thánh). Đây cũng là một dạng mặt bằng ít gặp trong kiến trúc chùa cổ Việt Nam, với nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc khá độc đáo mang phong cách kiến trúc nghệ thuật của thế kỷ XVII.