chùa La Phù (Trung Hưng Tự)

Chùa La Phù tọa lạc tại thôn Đoàn Kết, xã An Khánh, thành phố Hà Nội. Truyền thuyết địa phương cho biết chùa được xây dựng từ thời Lý. Tuy nhiên, hiện nay, chùa chỉ còn dấu vết của các thời: Lê, Tây Sơn và Nguyễn.

Tam quan được xây dựng vừa làm tam quan vừa làm gác chuông. Toàn bộ khu tam quan dài 14 m, trong đó cổng chính là nhà để chuông có chiều dài 5,3 m. Phần trên 4 mái được đỡ bằng 2 cột chính. Xung quanh là cột trơn đặt trên 4 bức tường. Trên nóc treo quả chuông lớn niên đại Tây Sơn. Hai cổng hai bên được tạo bằng những cột trụ cao bằng gạch, trên đó đặt những con giống được gọt giũa tỉ mỉ.

- Chùa chính: được xây theo hình chữ Đinh, gồm: 5 gian Tiền đường và 4 gian Hậu cung. Chùa lợp ngói ta, tường quây 4 mặt, các bộ vì đỡ mái làm theo kiểu thượng chồng rường hạ kẻ với sáu hàng chân, trên mỗi vì nhiều bộ phận được chạm khắc, trang trí bằng các hình rồng, phượng phổ biến của thế kỷ XIX.

Song song với chùa chính về bên trái là dãy nhà khách 9 gian, mái thấp với thức vì thượng rường hạ kẻ, được chạm khắc đề tài tứ linh, tứ quý, hoa lá.

Nhà Tổ nằm ngay sau Hậu cung của chùa chính, đây là nơi tọa lạc của Bồ đề đạt ma, có niên đại kiến trúc muộn và quy mô vừa phải, gồm 5 gian nhà, lớp ngói ta xây theo kiểu tường hồi bít đốc, bên trong là những bộ vì 4 hàng chân ghép nối với nhau kiểu thượng kèo hạ kẻ.

Những di vật có giá trị nghệ thuật của chùa La Phù có thể phân chia làm các dạng cơ bản là tượng tròn, nghệ thuật trang trí bia và điêu khắc gỗ. Nổi bật là hệ thống tượng tròn và những tấm bia thời Hậu Lê.

Những pho tượng của chùa La Phù phong phú, tập trung ở chùa chính, được tạo tác từ các chất liệu khác nhau: đá, đồng, gỗ, đất; có 03 pho tượng đá tả thực, sinh động của nghệ thuật dân gian thế kỷ XVII – XVIII; 03 pho tượng đồng đúc vào thế kỷ XIX với dáng gầy của các vị chân tu: Từ Đạo Hạnh, Không Lộ, Giác Hải. Hệ thống tượng của chùa La Phù có kích thước lớn được xếp theo thứ tự cao dần từ ngoài vào trong.

Tấm bia thời Lê Trung Hưng có 2 loại: bia trụ vuông và dẹt, cả 2 loại diềm và trán bia đều được đục khắc tỉ mỉ, nghệ thuật trang trí và đề tài rất gần với bia ở Văn Miếu. Bên cạnh đó, chùa La Phù còn có một số hiện vật tiêu biểu như: Chuông Thiên Hưng cổ tích đúc năm Cảnh Thịnh thứ Hai (1794); chuông Thiên Hưng tự chung đúc năm Tự Đức thứ Hai (1849); bia Thiên Hưng tự hậu phật bia ký niên đại Lê Trung Hưng; hai tấm bia vuông dựng năm Vĩnh Trị thứ Hai (1677); đại tự, long án, cửa võng...

Với những giá trị tiêu biểu trên, đình, chùa La Phù đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia tại Quyết định số 191-VH/QĐ ngày 22/03/1988./.