Chùa Hoa Quan

Chùa Hoa Quan có niên đại khởi dựng từ rất sớm gắn liền với quá trình tồn tại và phát triển của làng xã. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, đến nay di tích không còn giữ được nguồn tư liệu ghi lại chính xác năm khởi dựng ngôi chùa. Việc xác định niên đại khởi dựng tương đối cho di tích căn cứ trên những nguồn tư liệu là di vật hiện lưu giữ tại di tích như bia đá, hoành phi, câu đối. Trong đó có 03 tấm bia đá niên hiệu Cảnh Trị, Chính Hòa, Thịnh Đức ghi tên những người đóng góp ruộng, tiền để trùng tu tôn tạo chùa làng. Như vậy, căn cứ theo các dấu tích vật chất và di vật hiện còn tại di tích, có thể đoán được chùa Hoa Quan được khởi dựng ít nhất thời Lê, trùng tu đầu thời Nguyễn.

Chùa Hoa Quan hiện nay được tọa lạc trên một khối đất cao ráo, nhìn theo hướng Đông Nam, trong khu quần cư cộng đồng của người dân thôn Ngô Sài. Nhìn chung toàn thể mặt bằng của chùa được bố trí khá cân đối, tạo thành một tổng thể kiến trúc cân xứng. Toàn bộ khu kiến trúc cân đối theo một đường “thần đạo” thẳng từ cổng vào tòa nhà chính kết cấu chữ Đinh gồm các hạng mục: tiền đường, thượng điện. Đây là mô hình kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng được phỏng theo kiến trúc truyền thống. Mở đầu của di tích chùa Hoa Quan là cổng chùa, xây bằng gạch cao 2m trông ra ngoài đường, trên đề bốn chữ Hán “Hoa Quan tự môn”. Qua cổng là vào tới khuôn viên của chùa, hai bên là vườn và khu thờ tự nằm phía sau sân gạch. Ngoài ra, di tích còn có nhà tổ, nhà mẫu.

Các hạng mục kiến trúc hiện nay vẫn còn mang dáng dấp mô phỏng kiến trúc truyền thống, đó là các bộ vì được làm bằng chất liệu bê tông giả gỗ kiểu “thượng giá chiêng, hạ kẻ ngồi’’.

Hệ thống di vật của di tích phong phú và đa dạng có giá trị về mặt văn hóa lịch sử - nghệ thuật và thẩm mỹ như bia đá thời Lê, bộ Tam thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Thích Ca Niên, hoành phi, cửa võng, cuốn thư, y môn…góp phần tôn thêm vẻ đẹp của kiến trúc tín ngưỡng.