Chùa Đại Phu

Di tích chùa Đại Phu được xếp hạng cấp Thành phố tại Quyết định số 771/QĐ-UBND ngày 27/01/2014 của UBND thành phố Hà Nội

Về Niên đại xây dựng:
Hiện nay chùa Đại Phu không còn lưu giữ được những tư liệu ghi chép về năm xây dựng. Theo lời kể của người dân địa phương thì chùa được xây dựng cách ngày nay đã lâu, tuy nhiên thời gian chính xác thì không ai nhớ được.
Căn cứ vào một số di vật hiện còn ở di tích, những pho tượng cổ, những đồ thờ tự... có thể đoán định chùa Đại Phu được xây dựng từ khoảng thế kỉ XX trở về trước.
Những lần trùng tu sửa chữa:
Không có tài liệu nào ghi lại những lần trùng tu đã qua của di tích nhưng từ khi ra đời đến nay ngôi chùa đã trải qua thời gian dài tồn tại, bị ảnh hưởng bởi chiến tranh, binh hỏa, thiên tai, vì vậy không thể tránh khỏi hư hỏng, xuống cấp.
Năm 1947, do tiêu thổ kháng chiến, di tích đã hoàn toàn bị phá hủy.
Đến năm 1993, nhân dân trong làng Đại Phu đã huy động sức người, sức
của để trùng tu lại ngôi chùa khang trang như ngày hôm nay.
Chùa Đại Phu hiện nay là sản phẩm của dịp đại trùng tu năm 1993.
Chùa Đại Phu tọa lạc ngay gần đình, nhìn về hướng Tây, bên tả là ao làng cùng ngôi đền của thôn, bên hữu là sân, phía trước là ngã ba đường làng, phía sau là trụ sở Hợp tác xã nông nghiệp xã Liệp Tuyết. Nhìn phía trước, không gian ngôi chùa rất phong quang, được tô điểm bởi những cây cổ thụ và cây lưu niên tạo cảm giác an lành cho khách hành hương. Chùa Đại Phu bao gồm các hạng mục: Cổng, tiền đường, thượng điện, nhà Mẫu - nhà Tổ.
* Cổng: Cổng là hạng mục nằm sát đường liên thôn, gồm 01 lối đi chính dẫn vào bên trong. Hạng mục này gồm 2 tầng 8 mái đao cong, mái giả ngói ống.
Đỉnh bờ nóc phần mái trên là hình tượng của bình nước Cam lồ - một trong các biểu tượng Bát Cát tường của Phật giáo. Ngăn cách giữa tầng trên và tầng dưới là phần cổ diêm, trang trí phượng hàm thư trong tiết diện hình chữ nhật được bó viền theo kiểu hoành phi, phía dưới cùng của công là cửa hình ô voan, cùng hai trụ đỡ mái đắp đôi câu đối chữ Hán.

Tiền đường: là ngôi nhà ngang 5 gian làm theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ri. Bờ nóc của hạng mục này lợp ngói bò, tay ngai thoải dần xuống phía dưới: phần ngoài cùng là 2 trụ biểu nằm sát hiên và mép sân. Trụ biểu tạo tác khá đơn giản. Đỉnh trụ đắp đôi nghê chầu hướng ra phía trước, ô lồng đèn để trống, thân trụ soi gờ kẻ chi, để trụ thát cổ bồng.
Từ hiên bước vào khoảng 1.5m là tới phần nội tự. Tại đây, bệ khung được tạo bởi 6 bộ vì, được làm thống nhất theo kiểu "kèo kế" gối lên 2 đầu bờ tường. Từ hai đầu bờ tường là một quá giang chạy ngang. Trên quá giang là hai trụ trốn đứng trên đấu kê hình vuông thót đáy đỡ câu đầu. Các họa tiết trang trí không có, chi bào trơn đóng bén thiên về độ bền chắc.
* Thượng điện:
Nối từ gian giữa tiền đường về phía sau là thượng điện tạo thành hình chữ Đinh. Thượng điện là ngôi nhà dọc 3 gian, làm theo kiểu "thượng chồng rường, hạ kẻ" trên 4 hàng chân trốn 2 cột.
Từ đầu 2 cột cái là một câu dầu bụng lợn chạy ngang. Trên câu đầu là những thanh rường xếp lớp cao dần được ken đều đón đấu kê hình thuyền và thượng lương. Tại đây bài trí hệ thống tượng pháp (mô tả ở phần sau).
* Nhà Mẫu - nhà Tổ:
Nhà Mẫu - nhà Tổ là ngôi nhà dọc, nằm ở bên phải chùa. Hạng mục này
gồm 4 gian làm theo kiểu "tường hồi bít đốc", mái lợp ngói ri.
Từ sâu bước lên bậc tam cấp là tới hiên. Từ hiên qua 3 cửa bức bàn là vào bên trong. Các bộ vì bên trong làm theo kiểu "kèo kể" gối lên 2 đầu bờ tường.
Từ 2 đầu bờ là một quá giang chạy ngang. Trên quá giang là 2 trụ trốn đứng trên đấu kê hình vuông thót đáy đỡ câu đầu và hệ thống hoành, xà, thượng lương và mái. Tại hạng mục này không trang trí hoa văn và các họa tiết trang trí. Toàn bộ lực của mái chồng lên 2 đầu bờ tường. Nhà Mẫu - nhà Tổ bài trí 3 ban thờ. Ban thờ giữa thờ Mẫu, ban bên tả thờ Đức Thánh Trần, bên bên hữu thờ Tổ.

Giá trị của di tích chùa Đại Phu:
Chùa Đại Phu là một địa chỉ di tích gắn liền với mảnh đất Liệp Tuyết từ xưa xưa đến nay. Được xây dựng và tồn tại trên mảnh đất có lịch sử phát triển lâu dài, chùa Đại Phu là một trong những di tích lịch sử văn hóa có giá trị cần được trân trọng, giữ gìn.
+ Giá trị lịch sử: Chùa Đại Phu là một ngôi chùa của cư dân làng Đại Phu, xã Liệp Tuyết (nay là thôn Liệp Tuyết, xã Kiều Phú). Các tư liệu bia đá, chuông đồng, tượng Phật là những tư liệu lịch sử quý giá giúp tìm hiểu về lịch sử ngôi chùa xưa. Tìm hiểu về niên đại khởi dựng ngôi chùa cho thấy giá trị lịch sử lâu đời của di tích trên một vùng đất cổ lâu đời.
Chùa Đại Phu là nơi thờ Phật theo tôn giáo Phật giáo, thờ Mẫu và thờ Tổ theo tín ngưỡng dân gian. Những hình thức thờ cúng đó đều xuất phát từ nguyện vọng, mong muốn những điều tốt đẹp nhất của con người. Trong tất cả mọi giá trị hiện hữu giữa cuộc đời này thì giá trị hạnh phúc của con người là cao nhất. Tính thiết thực của đạo Phật nhằm đưa con người đến sự giải thoát khổ đau, xây dựng nếp sống hạnh phúc thật sự. Chính đức Phật đã từng tuyên bố hoài bão lớn nhất của Ngài là xây dựng nếp sống hạnh phúc an lạc cho mọi người ngay khi Ngài vừa thị hiện: "Ta ra đời vì sự hạnh phúc, vì sự an lạc cho chư Thiên và loài người". Tại đây, đức Phật đã xác định giá trị "Hạnh phúc" qua cuộc đời tự thân tu tập, tự thân chứng ngộ, hoằng hóa độ sinh của chính mình.
Thờ Mẫu là một tín ngưỡng dân gian thuần Việt, có lịch sử lâu đời, biến huyển thích ứng với sự thay đổi của xã hội. Tín ngưỡng thờ Mẫu hướng đến cuộc sống thực tại của con người với ước vọng sức khỏe, tài lộc, may mắn, là ột nhu cầu trong đời sống tâm linh của người Việt, mang lại cho họ sức mạnh, ềm tin và có sức thu hút mọi tầng lớp trong xã hội. Tâm là giá trị cốt lõi của
1 ngưỡng thờ Mẫu. Mẫu dạy con người sống hướng thiện, có cái tâm trong ng, biết đối nhân xử thế, thờ phụng ông bà tổ tiên và biết ơn những người có công với dân, với nước.

+ Giá trị về kiến trúc nghệ thuật: Trải qua bao thăng trầm của lịch sử và tự nhiên, chùa Đại Phu không còn giữ được dáng vẻ ban đầu, kiến trúc hiện nay của ngôi chùa là sản phẩm vật chất của lần đại trùng tu năm 1993. Tuy nhiên, cũ, có giá trị nhiều mặt. Giá trị hiện còn của di tích vẫn là một tổng thể khối kiến trúc trên một địa thế.
Chùa Đại Phu hiện đang bảo lưu được những tác phẩm nghệ thuật có giá trị như các pho tượng được bài trí tại Tam bảo và nhà Mẫu; trong đó tiêu biểu là pho tượng Tam thế, tượng Quan âm Chuẩn đề, tòa Cửu long trên Phật điện là những di vật mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XX. Đây không chỉ là những di vật thiêng hóa, hiện thân của các đấng tối cao mà còn thể hiện trình độ của các nghệ nhân tạc tượng, đồng thời cũng chứng minh cho lịch sử tồn tại lâu dài của di tích.
Tọa lạc trên một khuôn viên rộng, phía trước chùa là hồ nước xanh mát, chùa Đại Phu như một chốn tịnh viên (vườn tĩnh mịch) giữa dòng chảy ồn ào của làng quê đang ngày được đô thị hóa. Đây là nơi con người đến tâm linh, thánh thiện, cầu mong trừ được điều ác, làm được nhiều điều thiện, để sống thư thái, tốt lành hơn. Kiến trúc chùa Đại Phu như bao ngôi chùa khác, đó là một nét đẹp văn hóa mang tính dân tộc, đó cũng là một tác phẩm nghệ thuật cổ kính, trang nghiêm của con người hòa nhập với khung cảnh xung quanh góp thêm cho bức tranh toàn cảnh của mảnh đất Liệp Tuyết ngày thêm hoàn mỹ.
+ Giá trị văn hóa - khoa học: Người dân Liệp Tuyết ai ai cũng hướng tới thế giới tâm linh. Ngoài việc thờ cúng tổ tiên, ông bà và lễ Phật, còn thờ cả những vị Thánh, vị Thần có công với làng, với nước. Điều đó có thể dễ dàng nhận thấy qua việc thờ cúng tại đình Đại Phu ngay sát chùa Đại Phu và các di
tích khác trong xã. Mỗi ngôi đình ở mỗi thôn vừa là nơi để thờ các vị thành hoàng làng, vừa là một quần thể kiến trúc có tính văn hóa cao. Các ngôi đình hiện nay đều đã được trùng tu lại, tuy diện tích, hình khối có thể nhỏ hơn, hẹp hơn, nhưng vẫn giữ nguyên được kiểu dáng, cảnh quan. Mỗi một di tích trên mảnh đất Liệp Tuyết vẫn thật sự là biểu tượng tự hào trong tổng thể nền văn hóa dân tộc, quê hương.